Ракот на црниот дроб станува растечки глобален здравствен проблем и често се поврзува со начинот на живот и навиките во исхраната. Иако генетиката и факторите на животната средина играат улога, голем дел од ризикот доаѓа од нашите секојдневни избори.
Црниот дроб е еден од клучните органи на телото – тој е одговорен за детоксикација, разградување на хранливи материи и производство на важни протеини. Хроничното оштетување може да напредува со години без симптоми, а крајниот резултат често е замастен црн дроб, цироза или рак.
Гастроентерологот д-р Саураб Сети предупредува на четири вообичаени навики кои значително го зголемуваат ризикот од рак на црниот дроб. Свеста за овие навики е првиот чекор кон подобра заштита на овој витален орган.
1. Преработено месо
Сланината, колбасите, хот-договите и сличните производи се полни со нитрати и други хемикалии. Редовното консумирање на нив може да предизвика хронично воспаление на црниот дроб, што го зголемува ризикот од фиброза, цироза и рак. Наместо тоа, д-р Сети советува да се изберат свежи и минимално преработени извори на протеини, како што се посно месо, риба и мешунки.
2. Алкохол
Алкохолот е една од најпознатите причини за оштетување на црниот дроб. Кога телото го разградува, тој става дополнителен товар на црниот дроб, што со текот на времето доведува до натрупување на маснотии и лузни. Оваа состојба е позната како цироза. Ограничувањето или целосното елиминирање на алкохолот е клучен чекор за здравјето на црниот дроб.
3. Засладени пијалоци
Газираните пијалоци и енергетските пијалоци се богати со фруктоза, која црниот дроб ја претвора во маснотии. Ова може да доведе до неалкохолна масна болест на црниот дроб (NAFLD), што го зголемува ризикот од рак. Наместо вакви пијалоци, се препорачува да се пие вода или незасладен чај.
4. Пржена храна
Храната како помфрит или пржено пилешко содржи штетни масти кои предизвикуваат оксидативен стрес и воспаление. Наместо пржење, подобро е да се избере печење, варење или печење на скара. Ваквите методи на подготовка ги зачувуваат хранливите материи и го намалуваат оптоварувањето на црниот дроб.
Што е рак на црниот дроб и кои се симптомите?
Ракот на црниот дроб се јавува кога клетките во црниот дроб почнуваат да се делат неконтролирано. Во раните фази, честопати не предизвикува никакви симптоми. Како што напредува болеста, може да почувствувате:
* болка или непријатност во горниот десен дел од стомакот
* оток и притисок во стомакот
* грутка под ребрата
* болка што се шири кон грбот
* жолтица (пожолтување на кожата и очите)
* чести модринки
* постојан замор и слабост
* гадење
* губење на апетитот и тежината
Овие симптоми можат да укажуваат и на други здравствени состојби, па затоа е важно да побарате лекарски совет.
Како да го заштитите црниот дроб?
Јадете балансирана исхрана: изберете овошје, зеленчук, интегрални житарки и посни извори на протеини
Избегнувајте алкохол и преработена храна
Бидете физички активни: вежбањето помага во одржувањето на здрава тежина, а дебелината е фактор на ризик
Пијте многу вода
Избегнувајте токсини: намалете ја изложеноста на штетни хемикалии и чад
Управувајте со стресот: стресот може негативно да влијае на здравјето на црниот дроб
Одете на редовни здравствени прегледи: медицинските прегледи можат рано да ги детектираат промените